ပန္းပြင္႔မဟုတ္ေသာ ပန္းဂမၻီရေလာက၏ အရွင္သခင္သည္ကား "သေၿပပန္း" ၿဖစ္သည္။

ၿမန္မာၿပည္ဖြား၊ ၿမန္မာေၿမတြင္ ၾကီးၿပင္းၾကသူ အားလံုးသည္ အၿမတ္တႏိုး "ပန္းသေၿပ" ကိုသံုးၾကသည္။ ထူးၿခားေသာ ေအာင္ၿမင္မႈႏွင္႔ မဂၤလာအေပါင္း ခေညာင္းေစေသာ ပန္းဟု သတ္မွတ္သည္။ "လူသားတို႔ႏွင္႔ လူသား တို႔အား ေကာင္းခ်ီးမဂၤလာ ေပးေစေသာ နတ္ၿမတ္၊ ေဒဝတာေကာင္းမ်ားအၾကား ဆက္သြယ္ေပးေသာပန္း" ဟု သတ္မွတ္ ယူဆသည္။

ဝါဆို... ဝါေခါင္... ေရေတြၾကီးလို႔... သေၿပသီးမွည္႔ ေကာက္ရေအာင္... ဟူေသာ မိခင္တို႔၏ သားေခ်ာ႔ကဗ်ာသည္ ကေလးဘဝမွ ရင္ထဲ 'သေၿပ' ဟူေသာ အမည္ႏွင္႔ ရင္ႏွီးလာသည္။ သေၿပညိဳ ... ဆိုသည္႔ ပန္းဟူေသာ ကဗ်ာတို႔သည္လည္း ၿမန္မာစာေပတြင္ လႊမ္းမိုးခဲ႔၏။ တစ္ခုေသာပုဂံေခတ္ အေလာင္းစည္သူမင္းၾကီး ေဖာင္စၾကၤာကရဝိတ္ႏွင္႔ တိုင္းခန္းလွည္႔စဥ္ ဇမၼဴသေၿပမွ သေၿပသီး ေရတြင္ ေၾကြက်ေသာအခါ ထြက္ေပၚလာေသာ ၿမည္သံစြဲႏွင္႔ ေဗ်ာသံကို ဖန္တီးၿပီး အလွဴေပးၾကသည္။ မဂၤလာေဗ်ာကို ဂီတဖန္တီးသည္။ ဂမၻီရသေၿပမွ ေပးေသာ ဂီတသံ....။ ႏွစ္ကူး၊ ႏွစ္သစ္မဂၤလာတြင္ သေၿပခက္ႏွင္႔ နံ႔သာရည္ပက္ၿဖန္းၿခင္း၊ ေအာင္ပြဲခံလာသူအား သေၿပညႊန္၊ သေၿပခက္ႏွင္႔ၾကိဳဆိုၿခင္း၊ သေၿပေဆာင္၍ လိုရာေအာင္ၿခင္း၊ မဂၤလာပြဲတြင္သေၿပကို သံုး၍ မဂၤလာယူၿခင္း၊ အိမ္ရွိ ဘုရာစင္တြင္ သေၿပထိုးၿခင္း၊ အလိုၿပည္႔ရန္ သေၿပႏွင္႔ ယၾတာေဆာင္ရြက္ၿခင္း သေၿပသည္ကား ထူးၿခားလွေသာ ပန္းၿဖစ္ေပသည္။ ထင္ရွားေသာ ဂမၻီရေကာင္းက်ဳိး အာနိသင္ဓါတ္ သက္ဝင္ေနေသာ ပန္းၿဖစ္သည္။

ပညာရွင္မ်ားကဆိုသည္.... ေသာၾကာနံ 'သ' ႏွင္႔ ၾကာသပေတးနံ 'ပ' တို႔ ပူးေပါင္းထားေသာ သေၿပသည္ ဗုဒၶဘာသာဝင္တို႔၏ အထူးအထြဋ္အၿမတ္ပန္းဟု သတ္မွတ္သည္။ အရွင္ဗုဒၶၿမတ္စြာဘုရားသည္ ၾကာသပေတးေန႔တြင္ ပဋိသေႏၶယူသည္။ ေသာၾကာေန႔တြင္ ဖြားေတာ္မႈသည္။ ထို႔ေၾကာင္႔ "အရွင္ေတာ္ဗုဒၶ၏ ၿမတ္ေသာေန႔ႏွစ္ပါးကို ကုိယ္စားၿပဳေသာ နံအကၡၡရာႏွင္႔ ဖြဲ႔စည္းေသာ ပန္းသည္ ေအာင္ၿခင္းအလံုးစံု တင္႔တယ္ၿမင္႔ၿမတ္ၿခင္း အၿဖာၿဖာတို႔၏ သေႏၶယူရာ ေပါက္ဖြားရာ ပန္းဟူ၍ သေၿပကို သတ္မွတ္သည္။ ေသာမၿဂိဳလ္၊ ဓါတ္မသဘာဝကို ေဆာင္ယူလာေသာ အတိေသာ မေကာင္းၿခင္းဓာတ္ကို ေပးေသာ ပန္းဟူ၍လည္း ေလာကဓာတ္ဆိုင္ရာ ေရွးပညာရွိၾကီးမ်ားက ဆို၏။ ၿဂိဳလ္သက္(၂၁) ရွိေသာ ေသာၾကာႏွင္႔ ၿဂိဳလ္သက္ (၁၉) ႏွစ္ရွိေသာ ၾကာသပေတးတို႔ ေပါင္းစပ္ေသာ္ (၂၁+၁၉=၄၀) (၄၀) ဟူ၍ ရ၏။ ေလးဆယ္ဟူ၍ ေရး၏။ သေၿပသည္ ေလးေနသည္႔အရာမ်ား၊ ခက္ခဲေသာအရာမ်ားကို ဆယ္ယူေစေသာ ပန္းဟူ၍လည္း ေဗဒင္ေလာကသားမ်ားက အနက္ဖြင္႔ၾကၿပန္ပါသည္။

ဤသို႔ အလံုုးစံုေကာင္းေသာ သေၿပကို စနစ္တက် သံုးစြဲရန္ တင္ၿပလိုပါသည္။ လူမ်ားေၿပာၾကသည္႔ 'ေအာင္သေၿပ' ဆိုသည္ကို အရင္ဦးစြာ ရွင္းၿပပါမည္။ သေၿပပန္းတင္သည္ဆိုရာတြင္ ေစ်းမွ ဝယ္ယူလာေသာ သေၿပကို ေရေဆးၿပီး၊ ေညာင္ေရအိုးတြင္ လွပေအာင္ ေဝေနေအာင္ ထိုးၾကသည္က မ်ားသည္။ စနစ္တက် သေၿပကို 'ေအာင္သေၿပ' ၿဖစ္ေအာင္ ဖန္တီးၿပီးမွ ထိုးရမည္ကို လူအမ်ား ေမ႔ေလွ်ာ႔ေနၾကသည္။

သေၿပခက္တစ္ခုတြင္ သေၿပညႊန္႔ အရြက္(၇) ရြက္ပါေသာ သေၿပပန္းကို ေအာင္သေၿပဟု ေခၚပါသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ေစ်းမွဝယ္ယူလာေသာ သေၿပကိုင္း တစ္ခုကို ၾကည္႔ပါ။ အရြက္(ရ)ရြက္သာထား၍ က်န္အရြက္မ်ား ဖယ္ရွားလိုက္ပါ။ 'ေအာင္သေၿပ' ၿဖစ္သြားပါမည္။ တဖန္ ေစ်းမွ ဝယ္ယူလာေသာ သေၿပရုိးတံမွ အကိုင္အခက္ (၇)ခုတြက္၍ ၎အကိုင္းအခက္ အသီးသီးတြင္ သေၿပရြက္(၇)ရြက္စီ ထားရွိပါသည္။ အကိုင္းအခက္ (၇)ခက္ (၇၉) ရြက္ပါေသာ သေၿပခက္ကို 'ေအာင္သေၿပ' ဟုေခၚသည္။

ဆုေတာင္းၿပည္႔ေစေသာ သေၿပပန္း၊ သေၿပခက္ၿဖစ္ေအာင္၊ 'ေအာင္သေၿပ' ၿဖစ္ေအာင္ သေၿပတို႔ကို စီစဥ္ၿပီး ဘုရာတင္ လိုရာဆုေတာင္းပါက ေတာင္းဆုၿပည္႔ၿခင္း ၾကံဳရပါလိမ္႔မည္။ ေအာင္သေၿပပန္း၊ ေအာင္သေၿပညြန္႔ တင္ေသာအခါတြင္ မည္သည္႔ပန္းအိုးႏွင္႔တင္ေစ ရပါသည္။ သို႔ေသာ္ အေကာင္းဆံုးသည္ကား ေၿမအိုး၊ စဥ္႔ေရသုတ္ ေညာင္ေရအိုး၊ အတာအိုး၊ ေအာင္အိုး ေရႊေရာင္အိုးႏွင္႔ ထိုးပါက ပို၍ အက်ဳိးမ်ားေစပါလိမ္႔မည္။

သေၿပ (၄)မ်ဳိး ထပ္ခြဲပါတယ္။ (က) ဗုဒၶသေၿပ (ခ) ရာဇသေၿပ (ဂ)၀ဏၰသေျပ (ဃ) ကာယသေၿပ ဆိုၿပီး ခြဲၿခားပါတယ္။

ဘုရားေက်ာင္းကန္မွာ ေပါက္တဲ႔ သေၿပ၊ ၿမင္႔ၿမတ္ေသာ ပရဝဏ္မွာ ေပါက္တဲ႔သေၿပမို႔ 'ဗုဒၶသေၿပ' လို႔ ေခၚပါတယ္။ အိမ္မွာမသံုးရ ။ အိမ္ေထာင္ေရး ၿပႆနာ တက္တတ္ပါသည္။ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရးတြင္ မသံုးရ ခိုက္တတ္ပါသည္။ ဘာသနာပြဲ၊ ကန္ေတာ႔ပြဲ အစရွိသည္မွအစ ေစတီ၊ ပုထိုး၊ ဘုရားတင္ၿခင္းၿပဳပါ။ အိမ္ရွိ ဘုရာစင္တြင္ မတင္ေကာင္းပါ။ မင္းအုပ္ခ်ဳပ္သူၿဖစ္ေစ၊ မင္းအစိုးရသူ၏ အိမ္ဝိုင္းအတြင္းေပါက္ေသာ သေၿပကို 'ရာဇသေၿပ' ဟုေခၚပါသည္။ ၎သေၿပကို သာသနာပြဲ၊ ကန္ေတာ႔ပြဲတြင္ သံုးပါ။ အိမ္တြင္ မသံုးရ၊ အိမ္ပူတတ္သည္။ ေတာေတာင္တြင္ ေပါက္ေသာ သေၿပကို 'ဝဏၰသေၿပ' ဟုေခၚပါသည္။ ၿမစ္ကမ္းေဘးတြင္ေပါက္ေသာ သေၿပကို 'ကာယသေၿပ' ဟုေခၚသည္။ ၎သေၿပမ်ားသည္ အထူးေကာင္းက်ဳိးေပးေသာ သေၿပမ်ားၿဖစ္ပါသည္။ မဂၤလာပြဲမ်ား၊ အိမ္မ်ား၊ အလုပ္မ်ားတြင္သံုးပါ။ ထူးထူးၿခားၿခား လူမ်ားအတြက္ ေကာင္းက်ဳိးေပးေသာ သေၿပမ်ားၿဖစ္ပါသည္။

သေၿပကို သံုးစြဲရန္ နည္းလမ္းမ်ားစြာထဲက လာဘ္ပြင္႔၊ ကံပြင္႔ၿပီး ေအာင္ဓါတ္ရေစဖို႔ နည္းေကာင္း တစ္ခုတင္ၿပပါမည္။ အလုပ္စီးပြား၊ ေငြေၾကးႏွင္႔ ပညာအတြက္သာမက အၿခားေသာ ေကာင္းၿခင္းမ်ားပါရေစေသာ နည္းၿဖစ္ပါသည္။

"ေၾကးလင္ပန္းအဝိုင္းတစ္ခ်ပ္ေပၚတြင္ သန္႔စင္ေသာသဲ ႏို႔ဆီဘူး (၉)လံုး ၿဖန္႔ခင္းပါ။ သဲေပၚတြင္ ေရႊေရာင္ ေအာင္အိုးတင္ပါ။ ေရႊေရာင္ ေအာင္အိုးအတြင္း ေက်ာက္စရစ္ခဲ (၉) လံုးထည္႔ပါ။ ခြက္ငယ္ႏွင္႔ ေရ(၉)ခြက္ ၿဖည္႔ပါ။ ၎ေအာင္သေၿပ(၇)ညြန္႔ စိုက္ထိုး၍ အၿမင္႔တြင္တင္ပါ။ ထူးၿခားစြာ အက်ဳိးရရွိမည္။ မည္သူမဆို လုပ္၍ရပါသည္။ သို႔ေသာ္ ဤ 'ေအာင္သေၿပပန္း' ယၾတာ သို႔မဟုတ္ 'ေအာင္ပန္းပြင္႔' ယၾတာကို ေဆာင္ရြက္ေသာအခါ အခ်ိန္သတ္မွတ္ပါသည္။ ေအာင္အိုးထိုး၍ အၿမင္႔တြင္တင္ေသာ ကာလကို ေန႔အလိုက္ သတ္မွတ္ခ်ိန္ရွိပါသည္။ ၎အခ်ိန္အတြင္း အၿပီးသတ္ေဆာင္ရြက္ရပါသည္။

ဆိုလိုသည္မွာ မည္သူမဆို 'ေအာင္သေၿပ' ေအာင္ပန္းပြင္႔ေအာင္ အိုးအစီအရင္ယၾတာ ' ၿပဳပါက တနဂၤေႏြေန႔တြင္ တင္လွ်က္ နံနက္ (၈:၂၄) မွ (၁၀:၄၈) ၾကား စီရင္ၿပီး တင္ရမည္။ ပန္းမ်ား ညွိဳး၍ လဲလွယ္ပါကလည္း သတ္မွတ္ေန႔ သတ္မွတ္ခ်ိန္တြင္ ေဆာင္ရြက္ပါ။ လိုရာဆုေတာင္းပါက ၎လင္ပန္းအတြင္းရွိ သဲထဲတြင္ အေမႊးတိုင္တစ္တိုင္ ထြန္းစိုက္၍ လိုရာဆုေတာင္းပါ။